Bưởi bị vàng lá rất hay gặp trên bưởi Diễn, bưởi Da Xanh… rõ rệt nhất là thời điểm cây ra trồi (đọt) non, mưa nắng kéo dài. Về nguyên nhân gây ra vàng lá, người ta chia làm 3 loại:
-
Do sâu bệnh hại gây ra
-
Thừa hoặc thiếu nguyên tố vi lượng
-
Điều kiện tự nhiên đất nước tác động
-
Tổng hợp 2 hay nhiều yếu tố trên
Dễ thấy nếu tình trạng vàng lá không được kiểm soát sẽ lây lan rất nhanh, bản thân cây bị bệnh sẽ suy kiệt, dẫn đến năng suất sụt giảm.
Dưới đây là một số trường hợp cụ thể để quý bà con tham khảo:
Mầm lá non có hiện tượng vàng do nấm
Dấu hiệu:
Bưởi vàng lá non sau đó lan dần xuống lá già. Xuất hiện nhiều nhất với bưởi mới trồng, do không được làm đất kỹ càng, khiến nấm bệnh xâm nhập qua rễ non.
Ngoài ra việc bón phân chuồng chưa qua xử lý khiến nấm khuẩn có cơ hội xâm nhập, khiến bộ rễ bị thối – lá thì vàng cuối cùng bị khô héo và chết đi.
Nói về tác nhân do nấm khuẩn, thì có lẽ phổ biến nhất vẫn là bệnh vàng lá Greening (do khuẩn Liberobacter Asiaticum xâm hại) với những triệu chứng khá điển hình như:
-
Thời điểm đầu, lá bưởi có hiện tượng chuyển vàng – chỉ còn gân lá còn xanh, gân chính sưng phồng và hóa bần.
-
Khi đã nặng, các lá nhỏ, cứng và cong lại.
-
Đồng cành tán gần như không ra được.
-
Quả bé méo mó, vỏ dày – hạt nhiều.
-
Bệnh bùng phát mạnh hơn khi vườn xuất hiện thêm rầy chồng cánh.
Cách khắc phục:
-
Bổ sung Lân, Kali để kích thích rễ non mọc ra, đồng thời tăng khả năng kháng bệnh cho cây.
-
Bưởi bị vàng và rụng lá khó điều trị nên cần được phát hiện sớm, nếu được nên hủy bỏ những cây đầu tiên mang bệnh.
-
Dùng sản phẩm Vimonyl 72 WP chứa đồng thời MANCOZEB và METALAXYL để diệt nấm và phòng trừ 1 số bệnh khác như sương mai, vàng lá Greening, loét …( Tránh dùng BENOMYL là loại nằm trong danh mục thuốc BVTV cấm do độc hại với con người và môi trường).
-
Lựa chọn giống bưởi khỏe mạnh, nếu đã qua ươm trồng vài tháng càng tốt.
Vàng lá do nhện trắng / đỏ tấn công
Biểu hiện:
Nhện tấn công ( hình 1)
Nhện đỏ gây hại (hình 2)
Lá vàng, xoăn vặn có vệt, (có biểu hiện gần tương tự như khi nhện đỏ tấn công), ảnh hưởng đến việc quang hợp của cây, khiến trồi lộc, hoa, quả dễ rụng. Nếu vàng lá xuất hiện trong giai đoạn lộc Đông sẽ khiến hoa ra rất ít, hình thành tầng rời nhiều, ảnh hưởng đến năng suất toàn vụ.
Nhện đỏ: Lá có hiện tượng vàng xạm, có các chấm sáng xen kẽ
Nhện trắng: Lá có màu vàng trắng, lá bị biến dạng cong vẹo
Nhện vàng: Tấn công lá và quả, và tạo ra đốm màu nâu xám
Cách xử lý:
-
Cách 1: Nên kết hợp Mancozed và Carbendazim ( có thể thay thế bằng lân hữu cơ Agri Fos 400, hoặc Anvil Hexaconazol )
-
Cách 2: có thể chủ động lựa chon 1 trong các loại sau: Saromite 57EC, Sulox 80WP, EnSpray 99EC, phun làm 3 đợt – mỗi đợt cách nhau 1 tuần – cần phun thật kỹ đặc biệt là mặt dưới phiến lá.
Để ngăn ngừa nấm hại và kích thích cây sinh trưởng trở lại có thể kết hợp phun Antracol 70WP (giàu Kẽm) giai đoạn sau.
Lá bưởi bị vàng do dùng phân bón lá quá liều
Biểu hiện:
Lá xanh đậm nhưng xuất hiện những khu vực vàng nhạt, do thừa chất dinh dưỡng.
Bón phân quá nhiều cũng gây ra vàng lá
Cách điều trị và xử lý:
Ngừng bón phân tổng hợp, cũng như phân bón lá bao gồm cả NPK lẫn GA3…
Sử dụng kết hợp: 1 gói Ridomil+ Amino (Dona hoac BM) + 50g mataxyl (map pacific) hòa đều vào 60l nước có tác dụng điều trị nấm vi khuẩn. Tiến hành 2 – 3 lần mỗi lần cách nhau 5 – 6 ngày (giảm dần liều lượng nếu tình trạng vàng lá được cải thiện).
Trong trường hợp muốn phòng thì pha loãng hỗn hợp trên với 100l nước, giãn thời gian phun thuốc thành 7 – 10 ngày.
Bưởi bị vàng lá do thiếu Fe (hoặc N)
Biểu hiện:
Khi cây ra lá non, xuất hiện màu vàng trắng, gân xanh không có biểu hiện bất thường. Trong trường hợp thiếu Fe trầm trọng sẽ khiến lá héo và rụng.
Bưởi bị vàng lá do thiếu vi chất (Fe, N)
Cách xử lý:
Với những khu vực đất có độ PH quá cao hoặc quá thấp, một số trường hợp khác do tình trạng mưa axit xuất hiện sẽ khiến cây hấp thu một số chất kém mà cụ thể ở đây là Fe.
Bà con nên tiến hành khử chua hoặc khử kiềm, đồng thời bổ sung các loại phân lá giàu sắt như Amino Quelant Fe bón làm 2 – 3 đợt.
Một số dấu hiệu bất thường khác trên lá do thiếu nguyên tố vi lượng:
|
Tên |
Biểu hiện trên lá bưởi |
Giải pháp |
|
Nitơ – N |
N Lá nhỏ bất thường, có màu nhạt, khi bị thiếu trầm trọng lá vàng khô lại, ngoài ra thân cây còi cọc có các vệt nứt. |
Bón phân đạm sunphat |
|
Kali – K |
Đầu và mép lá bưởi xoăn lại, có màu vàng sau chuyển nâu và . Mặt lá bên dưới xuất hiện chấm đỏ dễ héo |
Dùng phân Kali Clorua hoặc Kali Sunphat |
|
Caxi – C |
Lá khô cong lại, kèm với đó là trồi non và rễ bị hỏng |
Đolomit CaCO3.MgCO3 hoặc NaturCal |
|
Mangan – Mn |
Khiến lá non có hiện tượng vàng, gân xanh, có những đốm hình lưới khắp bề mặt lá |
Mangan sunfat MnSO4 .4H2O |
|
Phốt pho – P |
Lá xanh thẫm như thừa chất, gân lá vàng, cuống màu tím rất dễ rụng |
Dùng phân đơn Supephotphat (hay còn gọi là Lân) |
|
Lưu huỳnh – S |
Điểm lân cận với gân lá bị vàng, không bị khô |
Alumin sunphat hoặc các phân bón gốc sunphat khác |
|
Magie – Mg |
Xuất hiện đốm trên lá, gần bình thường, mặt lá vàng nhạt |
Magiê sunphat – MgSO4.H2O |
|
Sắt – Fe |
Khô vàng từ đầu lá, sau lan rộng, gân màu xanh |
Sắt sunphat ZnSO4 .7H2O hoặc phức sắt Fe EDTA – FeNaC10H12O8N2.3H2O phun lá |
|
Bo – B |
Dễ thấy lá non mục ruỗm, lá già giòn dễ rụng, phần ngọn cây khô dần, bộ rễ thối hỏng |
Dùng Amino Quelant – B hoặc Borax Na2B4O7 .10H2O phun lá hoặc tưới gốc |
Lưu ý: Cần bón theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm, giảm dần liều lượng bón khi cây đã có chuyển biến tích cực, tránh lạm dụng bón sẽ xảy ra tình trạng thừa chất gây lãng phí mà còn gây hại cho cây bưởi.
Sâu ăn lá bưởi (bọ xít, rầy)
Biểu hiện:
Bị các loài côn trùng như: bọ xít, rầy trắng tấn công vào đọt non, tình trạng có thể xấu đi nếu thời tiết mưa kéo dài.
Giai đoạn sau khi trích hút, vi khuẩn xâm nhập phá hủy mạch dẫn, khiến lá và trồi non thối đen.
Bọ xít chích hút làm đen thân
Cách xử lý:
-
Dùng Coc85 pha 2.5g với 2 lít nước, phun 2 3 lần vào thời điểm chiều tối, mỗi lần cách nhau 7 ngày.
-
Trường hợp bọ xít nhiều có thể dùng: Altach 5EC hoặc Cyper 25EC 0.25%
-
Với rầy trắng có thể pha 250g Applaud 10WP với 100l nước.
Bưởi vàng lá thối rễ do tuyến trùng
Dấu hiệu:
Lá bưởi lúc này có dấu hiệu vàng toàn bộ bao gồm cả cuống, gân và phiến lá. Điểm dễ phân biệt là chứng bệnh xuất hiện đầu tiên trên những lá giá, rồi lan dần lên lá non, cành tán khác.
Nếu kiểm tra phần rễ sẽ thấy rễ thối ruỗm, phần vỏ rễ có thể bóc ra dễ dàng.
Vàng lá do tuyến trùng gây ra
Cách trị bệnh:
-
Lên luống lại, nâng cao mặt bằng của vườn, tạo điều kiện thoát nước tốt nhất khi trời mưa kéo dài.
-
Thực hiện cắt tỉa bớt cành tán giữ lại những cành quan trọng để dinh dưỡng được tập trung.
-
Pha CNX-CN / CNX-TT nồng độ 0.25% , hoặc pha 300g Bemyl 50WP với 100l nước (có thể thay thế bằng 500g Ridozeb 72WP với 100l nước) tưới đều quanh gốc.
-
Bón phân hữu cơ có chứa nấm Trichoderma.
Đây là một trong những bệnh rất thường gặp với cây bưởi nói riêng và cây có múi nói chung. Để khắc phục triệt để, bà con có thể tìm hiểu kỹ hơn qua bài viết: các bệnh hại thường gặp trên cây bưởi
Các trường hợp khác gây vàng lá trên cây bưởi
Để khắc phục hiện tượng bưởi bị vàng lá, rụng lá hàng loạt bà con cần chú ý đến khâu tiêu thoát nước thật tốt, tránh để cây bị ngập úng cục bộ vào mùa mưa . Rất nhiều bà con do không có phương án thiết kế vườn trồng hợp lý khiến cho toàn bộ bưởi mới trồng gặp phải tình trạng bộ rễ bị hư hại, mục ruỗm – thối đen mất dần khả năng phát triển, từ đó lá cây vàng rụng rất nhiều.
Để giải quyết vấn đề này chúng tôi xin được đề xuất giải pháp như sau:
-
Lên lại luống (liếp) làm sao cao hơn mặt bằng trung ít nhất 30cm, khơi thông rãnh thoát nước phụ bên trong vườn và mương rìa ngoài.
-
Nếu gặp tình trạng mưa lớn kéo dài, đất bị ỏng nước thì ngay khi trời hết mưa, hửng nắng cần xới nhẹ đất vòng quanh gốc để hơi nước bay nhanh hơn.
-
Đồng thời, rải vôi bột kết hợp tưới Ridomil Gold để ngăn ngừa nấm vi khuẩn xâm hại bộ rễ, nếu cần thiết có thể bón bổ sung 0.2 – 0.5 kg lân đầu trâu hoặc DAP cho 1 gốc để kích thích rễ mới mọc ra.
